66 P. Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội
Lịch sử
Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là một trong những bảo tàng có tuổi đời lâu năm nhất tại Việt Nam. Được xây dựng vào khoảng những năm 1930 dưới thời Pháp thuộc, ban đầu Bảo tàng được xây dựng làm nơi lưu trú cho các con gái quan chức Pháp tại Đông Dương khi học tại Hà Nội. Năm 1962, nơi đây đã được Bộ Văn hóa cải tạo lại từ ngôi nhà mang kiểu dáng phương Tây được bổ sung những chi tiết trang trí để trở thành nơi trưng bày tác phẩm nghệ thuật của Việt Nam. Năm 1966, bảo tàng được chính thức khánh thành, trở thành bảo tàng mỹ thuật đầu tiên của Việt Nam thời đó.
Hiện vật
Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam hiện giữ khoảng 18.000 hiện vật trong nước, bắt đầu từ thời Tiền sử cho đến tác phẩm hiện đại. Một số họa sĩ nổi tiếng của Việt Nam có tác phẩm trưng bày ở đây như: Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn
Một số tác phẩm tiêu biểu
Phật bà Quan Âm (Bảo vật Quốc gia)
Phần tượng Quan Âm được tạc trong thế ngồi thiền, khuôn mặt từ bi, mang đậm nét chân dung người Việt. Tượng có 42 tay gồm: một đôi chắp trước ngực thế Liên hoa hợp chưởng ấn, một đôi đặt trong lòng kết ấn Thiền định, các đôi tay khác tỏa đều sang hai bên với các thế ấn khác nhau và các bảo pháp của Phật giáo. Bệ sen có 3 lớp cánh sen múp tròn, mang những trang trí rất đặc trưng cho nghệ thuật thế kỷ XVI, là những đường chỉ xoắn dạng tay mướp ở đầu cánh sen.
Tượng “Ôm bom ba càng”
Đây là tác phẩm điêu khắc nổi tiếng của nghệ nhân Trần Văn Hòe, thể hiện tinh thần hy sinh cao cả của người lính Thủ đô Hà Nội trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến (1946-1947). Tượng bằng đồng, cao khoảng 104cm, ghi lại khoảnh khắc người chiến sĩ cảm tử ôm quả bom ba càng, sẵn sàng lao vào xe tăng địch, mang tính biểu tượng cho tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”
(Tượng người chiến sĩ quả cảm trong trận Hà Nội 60 ngày đêm)
Thiếu nữ Huế (Mai Trung Thứ)
Là bạn thân của Lê Phổ , đồng khóa I Mỹ thuật Đông Dương, Mai Trung Thứ cũng tìm thấy vẻ đẹp thiếu nữ Việt Nam dịu hiền qua tác phẩm Thiếu nữ Huế. Với kiểu tóc vấn trần phù hợp với tấm áo dài xanh nền nã, Mai Trung Thứ gợi nhớ một nét đẹp ẻo lả duyên dáng, gợi cảm, quyến rũ bởi dáng hình mảnh mai thon thả, yểu mị, đặc biệt là đôi mắt buồn vô cớ, tư lự. Họa sĩ Tô Ngọc Vân đã từng thốt lên: “Bức thiếu nữ ngồi hai mắt ươn ướt như sắp khóc của Mai Thứ đã cuốn hút người xem”.
Em Thúy (Bảo vật Quốc Gia) – Trần Văn Cẩn
Đây là kiệt tác nghệ thuật, một trong những tranh chân dung xuất sắc nhất của hội họa hiện đại Việt Nam. Bức tranh vẽ chân dung bán thân một nhân vật có thật – Bé Thuý. Gây ấn tượng nổi bật, lôi cuốn người xem là đôi mắt đen mở to, thông minh, chất chứa nhiều tình cảm, nhìn thẳng vào người đối diện. Em bé khoảng 8 tuổi, chiếc mũi bé xinh, đôi môi mọng chúm chím, cặp má bầu bĩnh, mái tóc rẽ lệch ngôi. Túm tóc nhỏ đã vén ra sau tai nhưng còn vương lại, khẽ chạm vào cổ áo. Cô bé ngồi lệch sang bên trái tranh, hai tay nắm lại để trên đùi, vẻ hơi rụt rè, ánh mắt sáng trong toát ra nét thơ ngây, hồn nhiên. Những đường cong duyên dáng màu nâu đậm của chiếc ghế mây kéo lại thế cân bằng cho bố cục tranh. Bộ quần áo sáng màu hài hòa với bức tường màu vàng nhạt phía sau và chiếc ri-đô hoa điểm những vệt đỏ hồng tươi, trắng phớt. Bút pháp ấn tượng của họa sĩ đã thể hiện khả năng diễn tả chiều sâu tình cảm của nhân vật với sự lãng mạn, kín đáo và tinh tế. Vẻ đẹp trong sáng, khoảng lặng bình yên trong đôi mắt, trên gương mặt trẻ thơ làm dịu mát tâm hồn người đối diện. Bức tranh có bố cục giản dị nhưng để lại nhiều rung cảm cho người xem.
(Bức chân dung Em Thúy)
Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc (Bảo vật Quốc gia) – Dương Bích Liên
Bác Hồ cùng con ngựa núi đang chuẩn bị qua suối, ngựa đóng yên, người áo nâu túi vải, bình tĩnh chuẩn bị vượt qua dòng lũ cuộn chảy với dáng vẻ thật ung dung. Người và con ngựa – những nhân vật chính của tác phẩm hòa nhập vào một khối nhỏ chắc, đặt ở vị trí 1/3 bên phải tranh. Không gian mênh mông của núi rừng, của đất, của trời được thể hiện cô gọn lại ở hai mảng màu chính vàng và xanh lục đậm gần như chia đôi tranh.
Cái xao xác của núi rừng, của dòng nước cuộn chảy, của những mảng vàng sáng phía xa được thể hiện hết sức sinh động, không gian đậm nhạt nhiều lớp lang mà không gây cảm giác vụn vặt. Con người làm chủ thiên nhiên mà không cần gồng mình chống đỡ khoảng không vô cùng bao bọc; cử chỉ âu yếm, vỗ về của Bác với con ngựa cho người xem một cảm thức sâu xa về tấm lòng nhân hậu của vị cha già dân tộc.
