Bảo tàng Điêu khắc Chăm có tên đầy đủ là Bảo tàng Điêu khắc Chăm Pa, tên gọi khác là Cổ viện Chàm.
Địa chỉ: Số 02, đường 2 Tháng 9, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng
Giá vé: 60.000 VNĐ/người/lượt, 10.000 VNĐ/sinh viên/lượt;
Giờ mở cửa: Từ 7 giờ đến 17 giờ hằng ngày. Đặc biệt, bảo tàng còn có chính sách miễn, giảm phí dành cho một số trường hợp đặc biệt.
Bảo tàng Điêu khắc Chăm ở Đà Nẵng có gì?
Bảo tàng Điêu khắc Chăm là một trong những địa điểm du lịch Đà Nẵng mang đậm giá trị văn hóa và lịch sử. Lối kiến trúc và điêu khắc độc đáo của người Chăm Pa không chỉ thu hút người Việt mà đông đảo du khách nước ngoài cũng bày tỏ hiếu kỳ về một nền văn minh cổ xưa.
Bảo tàng Điêu khắc Chăm chính thức được xây dựng từ năm 1915, tuy nhiên “nền móng” cho công trình này đã được thực hiện qua nhiều năm trước đó. Cụ thể, việc thu thập các tác phẩm điêu khắc Chăm đã bắt đầu từ cuối thế kỷ XIX bởi những người Pháp yêu khảo cổ học, đặc biệt là những người làm việc cho Trường Viễn Đông Bác Cổ (EFEO).
Tất cả các hiện vật được tìm thấy được tập trung tại một địa điểm, thời bấy giờ gọi là công viên Tourane. Ý tưởng xây dựng bảo tàng để bảo vệ và trưng bày dấu tích của nền văn minh Chăm Pa cũng manh nha từ đây.
Công viên Tourane – nền móng của bảo tàng sau này (Ảnh: sưu tầm)
- Năm 1915: Bảo tàng chính thức được khởi công xây dựng;
- Năm 1916: Bảo tàng về cơ bản được xây dựng xong;
- Năm 1919: Bảo tàng mở cửa đón công chúng tham quan;
- Năm 1930: Bảo tàng thi công mở rộng lần thứ nhất do số lượng cổ vật khai quật được đã tăng thêm khá lớn. Đồng thời định hình lại lộ trình tham quan theo thứ tự vùng miền và lộ trình này vẫn được giữ nguyên cho tới hiện nay;
- Năm 2002: Bảo tàng được mở rộng lần 2, thêm diện tích trưng bày và kho, xưởng phục chế, các phòng làm việc và nghiên cứu;
- Năm 2011: Bảo tàng Điêu khắc Chăm được xếp hạng bảo tàng hạng 1 tại Việt Nam, qua đó khẳng định những đóng góp to lớn của bảo tàng trong việc gìn giữ các giá trị di sản văn hóa Chăm Pa;
- Năm 2016: thành phố Đà Nẵng tiến hành trùng tu và nâng cấp lại các tòa nhà và phòng trưng bày, đặc biệt vẫn giữ nguyên phong cách kiến trúc ban đầu.
Bảo tàng Điêu khắc Chăm hiện nay vẫn giữ được lối kiến trúc như ban đầu (Ảnh: sưu tầm)
Kiến trúc độc đáo
Bảo tàng được thiết kế bởi 2 kiến trúc sư người Pháp là Delaval và Auclair, dựa trên gợi ý của Henri Parmentier, chủ nhiệm Khoa Khảo cổ của Viện EFEO về việc sử dụng các đường nét của đền tháp Chăm Pa kết hợp với lối kiến trúc Gothic châu Âu.
Kiến trúc của bảo tàng kết hợp đường nét của Chăm Pa xưa và châu Âu (Ảnh: sưu tầm)
Khu nhà chính nổi bật với mái vòm hình vòng cung, đầu nhọn, giúp bảo tàng nổi bật giữa lòng thành phố. Các gian phòng của tòa nhà được thiết kế mở với nhiều cửa sổ, đảm bảo các khu trưng bày được chiếu sáng tự nhiên. Đặt chân vào khuôn viên bảo tàng, du khách sẽ nhận thấy một bầu không khí cổ xưa với các khối kiến trúc cổ điển, tường vàng nhuốm màu rêu phong và sắc trắng tinh khôi của giàn hoa sứ.
Các phòng trưng bày
Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng hiện đang lưu giữ hơn 2.000 cổ vật lớn nhỏ, trong đó khoảng 500 cổ vật được trưng bày, số còn lại được lưu trữ cẩn thận trong kho.
Các tác phẩm điêu khắc này hầu hết đều nguyên bản, được làm trên 3 chất liệu chính là sa thạch, đất nung và đồng. Chúng có niên đại từ thế kỷ VII đến thế kỷ XV và phản ánh rõ nét đời sống văn hóa, tâm linh và tín ngưỡng của người Chăm Pa. Phần lớn tác phẩm miêu tả các vị thần trong Ấn Độ giáo như: thần Shiva, thần rắn Naga, thần hạnh phúc Laksmi,…
Bên cạnh đó là các tác phẩm có nội dung gần gũi với cuộc sống. Không chỉ độc đáo về chất liệu, các tác phẩm tại bảo tàng còn thể hiện đỉnh cao nghệ thuật điêu khắc ở cả tạo hình, nội dung và tư tưởng.
Hoa văn, họa tiết chạm tinh tế đậm nét đặc trưng của dân tộc Chăm (Ảnh: sưu tầm)
Các cổ vật này được xếp vào các phòng trưng bày theo khu vực địa lý mà chúng được khai quật như: Trà Kiệu, Tháp Mẫm, Mỹ Sơn, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi,… Cách phân chia này không chỉ giúp du khách thuận tiện tham quan mà còn dễ dàng nhận biết dấu ấn riêng của kiến trúc Chăm theo từng địa phương.
Chiêm ngưỡng bảo vật quốc gia
Tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm thành phố Đà Nẵng, hiện có 3 cổ vật được xếp vào loại bảo vật quốc gia đó là Đài thờ Mỹ Sơn E1, Đài thờ Trà Kiệu và Tượng Bồ Tát Tara.
Đài thờ Mỹ Sơn E1 gồm các bức chạm thể hiện sinh động cảnh sinh hoạt trong rừng của các tu sĩ Ấn Độ giáo (Ảnh: sưu tầm)
Đài thờ Trà Kiệu là kiệt tác bất hủ của nghệ thuật điêu khắc Chăm. Các chi tiết được chạm trổ trau chuốt, tỉ mỉ đến từng milimet (Ảnh: sưu tầm)
Tượng Bồ tát Tara là tác phẩm được làm bằng đồng duy nhất của Bảo tàng Điêu khắc Chăm. Với chiều cao 1.148m, đây cũng là bức tượng bằng đồng lớn nhất của nghệ thuật điêu khắc Chăm tính đến thời điểm hiện tại. Bằng những đường nét chạm trổ tinh tế, tượng Bồ tát Tara toát ra vẻ đẹp uy nghi và siêu thoát (Ảnh: sưu tầm)
Những lưu ý khi tham quan Bảo tàng Điêu khắc Chăm
Để chuyến tham quan Bảo tàng Điêu khắc Chăm ở Đà Nẵng được trọn vẹn, bạn nên chú ý một số điều sau:
- Khách vào tham quan cần xuất trình vé tham quan vào bảo tàng;
- Không sờ vào hiện vật. Không leo trèo, ngồi trên bục bệ trưng bày các hiện vật;
- Không mang hành lý có kích thước lớn vào bảo tàng, với hành lý xách tay trên 3kg có thể gửi tại quầy để hành lý;
- Giữ vệ sinh chung trong khuôn viên bảo tàng;
- Không mang theo chất nổ, chất dễ cháy và các vật dụng nguy hiểm khách vào bảo tàng;
- Khi vào bảo tàng nên ăn mặc gọn gàng, lịch sự.
Không chỉ là nơi lưu giữ những hiện vật vô giá, Bảo tàng Điêu khắc Chăm còn là một công trình kiến trúc và nghệ thuật độc đáo được giữ gìn trong suốt nhiều thập niên qua. Đến bảo tàng là thấy lại một thời hưng thịnh của cả một dân tộc với khả năng sáng tạo nghệ thuật đỉnh cao.